Michał Kazimierz Gajzler

Obejrzałem reportaże TVN-u pt. "Tajemnica korespondencji" o listach jakie Jan Paweł II wymieniał z Anną Teresą Tymieniecką . Cieszę się, że te reportaże powstały, bo m.in. po to zająłem się w 2024 roku sprawą nieodstępności tych listów, aby tego typu programy mogły powstać. Być może przyjdzie jeszcze czas, gdy podzielę się na blogu swoimi spostrzeżeniami i przemyśleniami o tych reportażach . Dziś skupię się na  nierówności traktowania czytelników przez Bibliotekę Narodową (BN) . Redaktorzy TVN-u mieli bowiem uprzywilejowany dostęp do Archiwum Anny Teresy Tymienieckiej, zupełnie inny niż my, zwykli śmiertelnicy . Taka nierówność nie ma żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. Wiem od pracowników Biblioteki Narodowej, że  wykonano pliki PDF z Archiwum Anny Teresy Tymienieckiej . Dostałem z BN dwie sprzeczne wiadomości: że pliki PDF nie są udostępniane i że są, ale pod pewnymi warunkami. Jaka jest prawda? Nie wiem. Ale się domyślam. Nie zgadzam si...

Absolutnie fundamentalnym aktem prawnym, jeśli chodzi o prawa autorskie, jest Konwencja Berneńska . Tak brzmi art. 7 ust. 1 [1]: (1)  Czas trwania ochrony przyznanej konwencją niniejszą obejmuje życie autora i pięćdziesiąt lat po jego śmierci. Ten przepis jest punktem odniesienia do tych dwóch, o których dziś przede wszystkim chcę napisać. Są to ustępy 1 i 2 artykułu 18 [1]: (1) Konwencję niniejszą stosuje się do wszystkich utworów, które z chwilą wejścia jej w życie nie stały się jeszcze dobrem ogólnem w kraju powstania dzieła, z powodu upływu czasu trwania ochrony. (2) Gdyby jednak przez upływ czasu trwania ochrony, która mu była poprzednio przyznana, utwór jaki stał się już dobrem ogólnem w kraju, gdzie się żąda ochrony, tam już utwór ten nie będzie ponownie chroniony . Bardzo pocieszający jest ustęp 2. Konwencja Berneńska wyraźnie mówi o tym, że utwór, który już znalazł się w domenie publicznej, ma w niej pozostać [2]. To bardzo ważne! Ważne dlatego, bo jest to argumen...

Wyobraźmy sobie autora książek, który w ostatnich latach życia napisał testament. Zgodnie z jego wolą, prawa autorskie przejęła żona. Po śmierci męża, dbała o te prawa i o jego dorobek. Zawierała umowy z wydawcami, zarabiała na tym i jednocześnie rozsławiała twórczość ukochanego. Mieli troje dzieci. Nikomu nie zapisała w spadku autorskich praw majątkowych męża, bo wkrótce miały wygasnąć. Czas upływał i tak się stało. Dzieci dorosły i założyły własne rodziny. W tych rodzinach także urodziło się po kilkoro dzieci. I wkrótce najstarsze z nich dorosły i założyły kolejne rodziny. Zaś ich babcia - czyli żona autora - zmarła. Taka jest kolej rzeczy. Wtem ustawodawca przywrócił ochronę autorskich praw majątkowych trwającą do 50 lat po śmierci autora. A niedługo potem przedłużył do 70 lat. Taką sytuację zastały dzieci, wnuki i prawnuki autora. Część rodziny nawet nie zdawała sobie z tego sprawy, że ich dziadek lub pradziadek coś publikował. Większość w ogóle nie wiedziała na czym polegają prawa...

1 stycznia 2024 roku do domeny publicznej przeszły utwory twórców zmarłych w 1953 roku. Jest wśród nich Aleksander Bluhm-Kwiatkowski (1894-1953) , autor Przewodnika po Łowiczu . Mam nadzieję, że już wkrótce obydwa wydania będą dostępne w bibliotekach cyfrowych. W tym roku przypada także 70. rocznica śmierci ks. Władysława Kwiatkowskiego (1879-1954) , a to oznacza, że jego twórczość przejdzie do domeny publicznej wraz z dniem 1 stycznia 2025 roku. Czas szybko zleci! Wówczas będziemy mogli cieszyć się szeroką dostępnością dwóch ważnych książek o Łowiczu:  Łowicz prymasowski w świetle źródeł archiwalnych oraz Prymasowska kapituła i kolegiata w Łowiczu (1433-1938) . Szkoła Realna w Łowiczu, rys. J. Konopacki, ryt. A. Kühlewein, fragment skanu z reprodukcji z 1. wydania "Przechadzki po Łowiczu" R. Oczykowskiego z biblioteki cyfrowej Polona ( LINK ) Spis twórców związanych z Łowiczem - w domenie publicznej i poza nią Na początku stycznia 2024 roku, z internetowego katalog...